سقوط ۳۷ درصدی تولید خودرو در هفت‌ماهه ۱۴۰۵ | افت تیراژ خودروسازان، بازار را با شکاف عرضه و تقاضا مواجه کرد
آمار‌های تولید صنعت خودرو در هفت‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ از افت قابل‌توجه تیراژ خودروسازان حکایت دارد؛ به‌طوری‌که مجموع تولید خودرو در این دوره با کاهش ۳۷ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته، از ۵۵۶ هزار و ۴۱۱ دستگاه به ۳۵۱ هزار و ۲۰۹ دستگاه رسیده است.
کاهش تولید در خودروسازان بزرگ و مونتاژکاران، در کنار عقب‌ماندگی واردات از برنامه، شرایط عرضه خودرو در بازار را تحت فشار قرار داده و شکاف میان عرضه و تقاضا را تشدید کرده است.
بر اساس آمار منتشرشده از عملکرد خودروسازان، صنعت خودرو کشور در هفت‌ماهه سال ۱۴۰۵ با کاهش ۲۰۵ هزار و ۲۰۲ دستگاهی تولید نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۴ مواجه شده است. افتی که نشان می‌دهد روند تولید خودرو در کشور همچنان با چالش‌های جدی روبه‌روست و بخش قابل‌توجهی از ظرفیت تولید خودروسازان در مقایسه با سال گذشته از دست رفته است.
افت سنگین تولید ایران‌خودرو و سایپا
بررسی عملکرد دو خودروساز بزرگ کشور نشان می‌دهد ایران‌خودرو و سایپا در مجموع طی هفت‌ماهه امسال ۳۰۹ هزار و ۴۸۹ دستگاه خودرو تولید کرده‌اند؛ در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۴۴۸ هزار و ۴۱۸ دستگاه بود.
به این ترتیب، تولید این دو خودروساز در مجموع ۱۳۸ هزار و ۹۲۹ دستگاه کاهش یافته است.
ایران‌خودرو در هفت‌ماهه ۱۴۰۵ موفق به تولید ۲۳۴ هزار و ۷۳۷ دستگاه خودرو شده است. این شرکت در مدت مشابه سال گذشته ۳۱۱ هزار و ۹۸ دستگاه تولید کرده بود که نشان‌دهنده کاهش ۷۶ هزار و ۳۶۱ دستگاهی تیراژ تولید آن است.
وضعیت سایپا نیز چندان متفاوت نیست. این خودروساز در هفت‌ماهه امسال ۷۴ هزار و ۷۵۲ دستگاه خودرو تولید کرده که در مقایسه با ۱۳۷ هزار و ۳۲۰ دستگاه تولیدشده در مدت مشابه سال قبل، کاهش ۶۲ هزار و ۵۶۸ دستگاهی را نشان می‌دهد.
این آمار بیانگر آن است که هر دو خودروساز بزرگ کشور با افت محسوس تولید مواجه شده‌اند و کاهش تیراژ آنها سهم قابل‌توجهی در افت تولید صنعت خودرو داشته است.
مونتاژکاران نیز از افت تولید در امان نماندند
کاهش تولید تنها به خودروسازان بزرگ محدود نبوده و شرکت‌های مونتاژکار نیز در هفت‌ماهه امسال عملکرد ضعیف‌تری نسبت به مدت مشابه سال گذشته ثبت کرده‌اند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، مدیران خودرو در هفت‌ماهه ۱۴۰۵ تنها ۳ هزار و ۳۳ دستگاه تولید داشته است؛ در حالی که تولید این شرکت در مدت مشابه سال گذشته به ۳۴ هزار و ۳۶۰ دستگاه می‌رسید. به این ترتیب، تیراژ تولید مدیران خودرو ۳۱ هزار و ۳۲۷ دستگاه کاهش یافته است.
کرمان موتور نیز با تولید ۱۴ هزار و ۱۸ دستگاه، در مقایسه با ۲۹ هزار و ۴۱۷ دستگاه سال گذشته، کاهش ۱۵ هزار و ۳۹۹ دستگاهی را تجربه کرده است.
تولید بهمن موتور از ۱۸ هزار و ۵۳۹ دستگاه در هفت‌ماهه سال گذشته به ۷ هزار و ۲۵ دستگاه در سال جاری رسیده که بیانگر افت ۱۱ هزار و ۵۱۴ دستگاهی است.
فرداموتور نیز با تولید ۵۴۰ دستگاه خودرو در هفت‌ماهه امسال، در مقایسه با ۴ هزار و ۴۴۱ دستگاه سال گذشته، کاهش ۳ هزار و ۹۰۱ دستگاهی را ثبت کرده است.
این ارقام نشان می‌دهد افت تولید به بخش مونتاژ خودرو نیز سرایت کرده و شرکت‌های فعال در این حوزه هم با محدودیت‌های جدی در مسیر تولید مواجه هستند.
واردات خودرو نیز نتوانسته عقب‌ماندگی عرضه را جبران کند
در کنار افت تولید داخلی، واردات خودرو نیز نتوانسته نقش مؤثری در جبران کاهش عرضه ایفا کند. بر اساس ارزیابی مطرح‌شده در گزارش، میزان واردات کمتر از سطح مورد انتظار بوده و این بخش نیز از برنامه تعیین‌شده عقب مانده است.
در واقع، واردات که می‌توانست به‌عنوان یکی از مسیر‌های مکمل تأمین خودرو، بخشی از کمبود عرضه تولیدکنندگان داخلی را جبران کند، هنوز نتوانسته به ظرفیت مورد انتظار برسد.
در چنین شرایطی، سه مسیر اصلی تأمین خودرو در بازار، یعنی تولید خودروسازان داخلی، فعالیت مونتاژکاران و واردات، با محدودیت‌هایی مواجه شده‌اند و مجموع این عوامل فشار بر سمت عرضه بازار را افزایش داده است.
شکاف عرضه و تقاضا؛ عامل تداوم التهاب بازار خودرو
یکی از نکات مهم در بررسی وضعیت بازار خودرو، فاصله میان میزان عرضه و تقاضاست. کاهش تولید در خودروسازان بزرگ و مونتاژکاران، در شرایطی اتفاق افتاده که واردات نیز با عقب‌ماندگی از برنامه مواجه است. نتیجه این وضعیت، محدودترشدن منابع تأمین خودرو و افزایش شکاف میان عرضه و تقاضا خواهد بود.
از سوی دیگر، کسری تولید در سال گذشته نیز به‌طور کامل جبران نشده و کاهش تیراژ در سال جاری بر کمبود انباشته قبلی افزوده است. به بیان دیگر، صنعت خودرو نه‌تنها با چالش تولید در سال جاری روبه‌روست، بلکه بخشی از عقب‌ماندگی سال گذشته نیز همچنان بر عملکرد آن سایه انداخته است.
چرا بازار خودرو همچنان با نوسان مواجه است؟
افت تولید را می‌توان یکی از متغیر‌های مهم در تحلیل وضعیت بازار خودرو دانست. زمانی که تیراژ خودروسازان کاهش پیدا می‌کند و واردات نیز نمی‌تواند کمبود عرضه را جبران کند، تعادل بازار با اختلال مواجه می‌شود.
در چنین شرایطی، حتی اگر تقاضای مصرفی افزایش چشمگیری نداشته باشد، محدودیت عرضه می‌تواند زمینه‌ساز افزایش رقابت برای خرید خودرو و شکل‌گیری نوسانات قیمتی شود.
البته کاهش تولید به‌تنهایی تعیین‌کننده قیمت خودرو نیست و عواملی مانند نرخ ارز، انتظارات تورمی، هزینه نهاده‌های تولید، سیاست‌های قیمت‌گذاری و وضعیت تقاضا نیز در روند قیمت‌ها نقش دارند.
در مجموع، افت ۳۷ درصدی تولید خودرو در هفت‌ماهه ۱۴۰۵، کاهش تیراژ ایران‌خودرو و سایپا و افت تولید مونتاژکاران در کنار عقب‌ماندگی واردات، تصویری از تشدید محدودیت‌های سمت عرضه صنعت خودرو ارائه می‌دهد. در صورتی که روند فعلی اصلاح نشود و برنامه مشخصی برای جبران کسری تولید و تسریع واردات اجرا نشود، شکاف عرضه و تقاضا همچنان می‌تواند یکی از عوامل اصلی نوسان و التهاب در بازار خودرو باقی بماند.
