صاحبان املاک قولنامه‌ای برای سنددار شدن باید چه کنند؟
افرادی که ملک یا زمین خود را با سند عادی و قولنامه‌ای در اختیار دارند، برای طی مسیر قانونی ثبت مالکیت باید ادعای خود را در سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی ثبت کنند.
«۲۰ سال پیش با همین قولنامه خریدم؛ خدا را شکر تا امروز هم مشکلی پیش نیامده است.» این جمله شاید برای بسیاری از افرادی که سال‌هاست ملکی را با یک قولنامه در اختیار دارند، آشنا باشد؛ همان برگه‌ای که سال‌ها در میان اسناد و مدارک نگهداری شده و مالک تصور می‌کند گذشت زمان، خیال او را از بابت مالکیت راحت کرده است.
اما حالا با اجرای قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، ماجرا متفاوت است. داشتن یک قولنامه قدیمی به‌تنهایی پایان مسیر مالکیت نیست و دارندگان املاک و اراضی فاقد سند رسمی باید برای ثبت ادعای خود اقدام کنند.
فردی که ملکی را ۲۰ سال قبل با قولنامه خریداری کرده، وقتی از ضرورت ثبت ادعای خود مطلع می‌شود، می‌پرسد: «مگر لازم است؟ این همه سال گذشته است.»
پاسخ روشن است؛ بر اساس قانون جدید، افرادی که نسبت به ملک یا زمین فاقد سند رسمی، ادعای مالکیت دارند، باید ادعای خود را در مهلت قانونی در سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی (سامانه ثبت ادعا) ثبت کنند.
ثبت ادعا، به معنای پایان فرآیند مالکیت نیست، بلکه نخستین گام برای طی مسیر قانونی و تبدیل سند عادی به سند رسمی محسوب می‌شود؛ مسیری که برای تعیین وضعیت حقوقی املاک دارای اسناد عادی طراحی شده است.
در این میان، یک نکته برای دارندگان قولنامه اهمیت ویژه‌ای دارد؛ اینکه قدیمی بودن قولنامه یا نداشتن مشکل در سال‌های گذشته، به معنای بی‌نیازی از تعیین تکلیف قانونی ملک نیست.
روایت ساده این ماجرا، یک پیام روشن دارد: اگر فردی نسبت به ملکی که فاقد سند رسمی است، ادعای مالکیت دارد، باید در مهلت قانونی این ادعا را در سامانه ثبت کند تا از فرآیند قانونی تعیین تکلیف ملک جا نماند.
گاهی ثبت یک ادعا تنها چند دقیقه زمان می‌برد، اما بی‌توجهی به آن می‌تواند مالک یک ملک قولنامه‌ای را در سال‌های آینده با مشکلات حقوقی بیشتری روبه‌رو کند.
قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول نیز با هدف حرکت از اسناد عادی به سمت ثبت رسمی معاملات و مالکیت املاک، این مسیر را پیش‌بینی کرده است؛ مسیری که در نهایت قرار است وضعیت مالکیت املاک فاقد سند رسمی را شفاف‌تر و ثبت معاملات را رسمی‌تر کند.
